Thời điểm kết thúc Năm Thánh tôn vinh các thánh tử đạo Việt Nam năm 2018 diễn ra trong tháng Các Linh Hồn, gợi nhớ ngoài việc cầu nguyện cho những người đã khuất, các tín hữu còn được mời gọi tưởng niệm, tri ân các bậc tiền nhân đã gieo trồng Tin Mừng trên quê hương Việt Nam bằng cuộc sống và bằng đức tin kiên vững.
Trong dòng lịch sử của Giáo hội Việt Nam, 117 chứng nhân trổi vượt đã được Giáo hội tuyên thánh vào tháng 6.1988. Nhưng từ khi các ngài được tôn vinh chân phước trong những thập niên đầu thế kỷ 20, việc tôn kính đã được các tín hữu thể hiện, qua việc chọn làm bổn mạng, cử hành thánh lễ trong ngày kính nhớ, xây dựng đền đài, công bố các nghiên cứu về tiểu sử, cuộc đời và chứng từ tử đạo…
 |
Ngoài các vị mang dòng máu Việt, tín hữu Việt Nam cũng không thể không nhớ đến các vị thừa sai ngoại quốc, từ phương Tây lặn lội đến vùng Viễn Đông xa xôi để truyền giảng Tin Mừng, gắn bó máu xương nơi vùng đất mới và nay đã được ghi danh vào sổ bộ các thánh tử đạo Việt Nam.
Đó là 11 vị gốcTây Ban Nha(6 giám mục, 5 linh mụcdòng Đa Minh), 10 vị gốcPháp (2 giám mục và 8 linh mụcHội Thừa Sai Paris) với tính danh gồm tiếng mẹ đẻ và tiếng Việt: Petrus Almato Bình, Matteo Alonzo Leciniana Đậu, Valentino Berrio Ochoa Vinh, Jean Louis Bonnard Hương, Jacinto Castaneda Gia, Jean-Charles Cornay Tân, Etienne Théodore Cuénot Thể, Clementé Ignacio Delgaho Y, José María Díaz Sanjuro An, Pierre Dumoulin Borie Cao, José Fernandez Hiền, Francois Isidore Gagelin Kính, Melchior Garcia Sampedro Xuyên, Francisco Gil de Fedrich Tế, Domingo Henares Minh, Jerómino Hermosilla Liêm, François Jaccard Phan, Joseph Marchand Du, Pierre François Néron Bắc, Augustin Schoeffler Đông, Jean Théophane Vénard Ven.
Ngoài 21 vị thánh, các tín hữu Việt Nam cũng không thể lãng quên công lao của các vị thừa sai nước ngoài thời kỳ đầu. Để có thể tiếp xúc và truyền bá Tin Mừng, các ngài đã học hỏi tiếng bản địa và chế tác ra chữ Quốc ngữ theo mẫu tự Latinh, ngày càng được hoàn thiện và được toàn dân Việt Nam sử dụng hiện thời. Trong các tài liệu lịch sử và trong các cuộc hội thảo khoa học gần đây, các giáo sĩ Bồ Đào Nha gồm Francisco De Pina, Gaspar De Amaral, Antonio Barbosa và cha Đắc Lộ (Alexandre de Rhodes) là những tên tuổi hàng đầu được nhắc đến trong công trình chữ Quốc ngữ. Riêng cha Đắc Lộ còn là tác giả của Từ điển Việt - Bồ - La (Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum - Thánh bộ Truyền bá Đức tinấn hành tạiRomenăm1651), công bố khoa học đầu tiên về tiếng Việt và cách viết dùng ký tự Latinh.
Đối với các thừa sai góp phần trong lĩnh vực hội nhập văn hóa, nhiều cộng đoàn Công giáo đã có các hình thức ghi ơn như đặt bia lưu niệm, đặt tên cho cơ sở tôn giáo; về xã hội, Sài Gòn cũng có một con đường mang tên Alexandre de Rhodes ngay tại trung tâm thành phố…
Ngoài ra, còn nhiều vị thừa sai ghi dấu ấn qua việc thành lập hội dòng, cai quản các giáo phận, thiết lập chủng viện, dòng tu, xây dựng thánh đường và các cơ sở y tế, giáo dục, đặt nền móng cho sự phát triển và trưởng thành của Giáo hội Việt Nam...
Các vị thừa sai đã để lại cho hậu thế những chứng từ quý giá trong công cuộc loan báo Tin Mừng và hội nhập văn hóa trên quê hương.
HOÀNG ANH
Bình luận