Với mỗi người, quê hương tuổi thơ luôn mang đến nỗi nhớ, cảm xúc, kỷ niệm và những điều rất riêng biệt. Trong tôi vẫn luôn chất chứa hình ảnh của những vườn nhãn tỏa ngát hương thơm lúc cây trổ bông và khi đơm trái ngọt ngào...
Tôi sinh ra trên một vùng quê nhãn nổi tiếng, vì vậy mà ngay từ lúc cất tiếng khóc chào đời, mẹ đã à ơi ru tôi bằng những lời ru ngọt như trái nhãn lồng chín mọng. Mẹ kể rằng, nhiều trưa hè oi ả, hay những đêm nóng nực đến chảy mồ hôi, mẹ vẫn thường ẵm tôi ra nằm võng nơi vườn nhãn. Không chỉ trẻ nhỏ, vườn nhãn còn là nơi thường lui tới hóng mát của thanh niên, người lớn và cả những ông già bà cả trong xóm. Không khí thoáng đãng, những tán nhãn xòe rộng râm mát trong khu vườn đã chở che cho tôi suốt cả những năm tháng ấu thơ.
 |
Ở xóm tôi, hầu như nhà ai cũng trồng nhãn, hộ ít cũng dăm bảy cây, nhà nhiều thì trồng cả vài ba chục cây. Nhà tôi có tới gần trăm cây nhãn cổ thụ mà ông bà nội tôi đã trồng chúng từ những ngày xa xưa. Những cây nhãn ấy cũng sần sùi, cũng già nua theo năm tháng nhưng vẫn đều đều cho quả ngọt. Nhà tôi không có ruộng đất nông nghiệp nên thay vì phải bươn chải ngoài đồng lúa, ruộng khoai, ngô..., tuổi thơ tôi hầu như chỉ quanh quẩn bên vườn nhãn. Khi còn bé xíu, tôi đã được ông bà, bố mẹ huấn luyện công việc bê rổ đi nhặt cỏ quanh gốc nhãn. Lớn lên chút nữa, một số việc như xới đất quanh gốc và xách nước tưới cây, tôi đã phải làm thường xuyên, nhất là những ngày trời nắng quá nhiều, đất khô cằn nên cả nhà phải tưới cây từ sáng tới tối mịt mới được ngơi nghỉ ăn cơm... Thực ra việc chăm bón, tắm tưới cho nhãn không vất vả như làm các việc đồng áng, một năm chỉ có độ vài đợt nắng nhiều mới phải đầu tư công sức tưới nhiều nước mà thôi. Dịp nhãn chuẩn bị ra hoa và lúc bắt đầu trổ bông cũng là lúc phải bón thúc cho cây bằng phân lân, phân chuồng để cây có sức nuôi hoa, nuôi quả. Công việc này diễn ra trong khoảng 1 tuần và thường là người lớn làm chứ trẻ con chúng tôi hầu như không phải động tới. Vất vả nhất, nhưng cũng vui nhất có lẽ vẫn là mùa thu hoạch nhãn. Nhà nào nhà nấy đều tất bật hái nhãn để bán. Nhà tôi, vì trồng nhiều, vườn rộng nên việc hái nhãn còn phải thuê mướn thêm nhân công ở ngoài tỉnh mới kịp. Nhãn bẻ tới đâu, đưa xuống đất và được thương lái đến mua ngay mang đi các tỉnh thành tiêu thụ. Năm tôi học tới cấp 2, đã trở thành lao động chính trong nhà. Vì ông bà tôi già rồi nên việc leo cây hay chỉ đạo thợ làm thuê trẩy nhãn, tôi đều đảm đương hết. Bố mẹ tôi lo cân nhãn và giúp thương lái đóng thùng. Những năm lớn hơn, vì phải học nhiều nên khi đến mùa, tôi cũng không thể giúp bố mẹ hái nhãn được. Những lúc như vậy, nhà tôi thường bán vo cho thương lái theo kiểu ước lượng, bán cả cây để họ tự hái lấy mà mình không phải động đến. Việc bán nhãn như vậy có thể thiệt hơn nhưng được cái đỡ mệt.
Mùa nhãn chín tới, trẻ con trong làng là sướng nhất vì đứa nào cũng được thỏa thích ăn nhãn no nê. Tôi từng bị bố mẹ mắng nên dỗi không ăn cơm, và trưa ấy tôi leo tít lên một cây nhãn để hái ăn đến no rồi tụt xuống gốc cây ngủ ngon lành. Chỉ đến khi bố mẹ đi tìm, lấy roi quất mạnh vào mông mới choàng tỉnh giấc…
Những mùa nhãn chín đi qua, với tôi là cả những khoảnh khắc nhớ nhung, thích thú đến khó quên. Cả mùa hoa nhãn trổ bông cũng luôn đem đến những phút bâng khuâng, nhẹ nhõm với mùi thơm thoang thoảng ngất ngây. Ðôi ba bài thơ tôi làm tả khung cảnh vườn nhãn tỏa hương dưới đêm trăng sáng luôn là những kỷ niệm đẹp, lung linh đọng mãi trong nhật ký cuộc đời…
Ðã bao mùa nhãn chín, tôi không được tận mắt chứng kiến khung cảnh làng quê vào vụ và cũng không được trực tiếp trèo lên cây để thưởng thức hương vị tươi rói của những trái nhãn vườn nhà, song mẹ tôi vẫn là người rất chu đáo nên bao giờ bà cũng nhờ người hái những chùm nhãn chín nhất, to và ngon nhất để đóng thùng gởi lên thành phố cho tôi thưởng thức cũng như thết đãi bạn bè.
Những khi ngồi quây quần ăn nhãn cùng bè bạn như vậy, ký ức và hình bóng quê nhà với hương nhãn vương đầy khu vườn mát mẻ lại trỗi dậy trong tôi…
NGUYỄN THỊ HẢI
Bình luận