Xử lý thế nào kh có người bị co giật?

Chiều 4.8, giữa không khí hừng hực của trận bóng Nam Ðịnh - Hoàng Anh Gia Lai ở sân vận động Thiên Trường, một em bé lên cơn co giật, được đưa từ khán đài xuống đường chạy của sân vận động, sau đó được hai anh cảnh sát cơ động (CSCÐ) tích cực bế ra ngoài…

Một anh lo ngại cháu bé cắn lưỡi, đã để ngón tay của mình vào miệng cháu, nén đau chịu cho cháu nghiến. Ðây là hành động dũng cảm, cho thấy tấm lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm của anh CSCÐ, rất đáng trân trọng. Tuy nhiên, phương thức “đưa tay vào miệng người co giật để tránh cho họ khỏi tự cắn lưỡi” là không đúng về mặt sơ cấp cứu.

Trao đổi với báo Công giáo và Dân tộc, bác sĩ Bùi Nghĩa Thịnh (chuyên khoa hồi sức cấp cứu) nêu ra những nguyên tắc cần ghi nhớ sau đây ghi gặp người bị co giật:

a. Ðảm bảo môi trường an toàn. Ngay khi phát hiện ra người bị co giật, chúng ta cần loại bỏ các vật sắc nhọn gần nạn nhân, bảo vệ đầu nạn nhân bằng cách kê vật mềm như chăn, mền, áo (tùy điều kiện tại chỗ) dưới đầu nạn nhân. Không đưa vật gì vào miệng.
b. Ðể nạn nhân giật một cách tự nhiên. Khi đã co giật, việc ghì đè giữ không làm hạn chế sức giật của nạn nhân, thậm chí có thể gây chấn thương cho cơ và khung xương khi lực tỳ đè quá lớn! Nạn nhân sẽ hết giật khi hết xung điện phóng ra/qua vùng vận động của não hoặc khi ngừng tuần hoàn (co giật kéo dài có thể gây ngừng thở, ngừng tim).
c. Hết co giật, tiến hành kiểm tra xem nạn nhân còn thở, còn mạch hay không. Nếu không có mạch hoặc/và ngừng thở, nhanh chóng tiến hành cấp cứu ngừng tuần hoàn bằng cách ép tim thổi ngạt. Nếu có mạch, còn thở thì cho nạn nhân nằm nghiêng an toàn.
d. Gọi cấp cứu hoặc đưa nạn nhân đi cấp cứu trong điều kiện phù hợp.

Như vậy trong trường hợp tại sân vận động Thiên Trường, theo BS Thịnh, sau khi đưa được cháu bé khỏi khu vực đông người là khán đài thì nên để bé nằm ở vị trí an toàn gần nhất là trên đường chạy (đường piste), lót áo dưới đầu, và cho giật hết cơn, đồng thời gọi xe cấp cứu đang chờ sẵn trong sân đến. Bé vừa hết cơn thì đưa lên xe cấp cứu chở vào bệnh viện. Nếu xe không đến cạnh bên được thì cũng đợi giật hết cơn rồi mới bế ra xe. Cách làm này sẽ tránh được những nguy cơ: bế cháu bé chạy đoạn quá dài, có thể xảy ra những sự cố như anh CSCÐ bị vấp té, hoặc khi bé đang lên cơn thì giật tung khỏi tay người bế; cháu bé nghiến vào tay của anh CSCÐ thì cả hai đều có nguy cơ bị phơi nhiễm các bệnh lây qua đường máu trong trường hợp ngón tay của anh bị chảy máu và ngón tay ấy đã tiếp xúc với dịch tiết hầu họng của bé (tiết ra nhiều khi co giật).

Vậy có nguy cơ nạn nhân co giật “cắn lưỡi” hay không? BS Thịnh giải thích: “Trong co giật, hai hàm răng có thể nghiến chặt nhưng lúc này thường lưỡi bị rụt lại nên không có chấn thương. Một số trường hợp lưỡi bị đẩy ra ngoài, nạn nhân có thể sẽ bị chảy máu do chấn thương lưỡi. Các chấn thương này thường rất nhẹ do là chấn thương ở đầu lưỡi. Khi được đưa tới bệnh viện, chảy máu lưỡi hầu hết đã tự cầm.

Trong khi đó, nhiều người vẫn cho rằng khi có người bị co giật, cần nhanh chóng tìm thấy bất kỳ thứ gì có xung quanh và nhét vào miệng nạn nhân. Các vật mềm như giẻ, vải xô..., ngoài việc không có tác dụng gì với việc phòng tránh cắn lưỡi - nếu có xảy ra - thì còn tăng nguy cơ gây ngạt đường thở. Các vật cứng như đũa cả, gậy có thể ngáng để tránh cắn lưỡi, nhưng để nhét vào cũng khá vất vả. Các bạn thử hình dung xem ta sẽ phải dùng sức như thế nào để cạy hai hàm răng đang cắn chặt và nhét được các vật cứng đấy vào giữa hai hàm răng. Rất nhiều trường hợp nạn nhân tới bệnh viện bê bết máu ở miệng không phải vì cắn vào lưỡi mà là do… các biện pháp dự phòng cắn lưỡi gây ra. Chưa kể đến răng gẫy rơi vào đường thở; vật ngáng miệng bị gãy gây chấn thương rách lưỡi, môi, má... Nếu vật ngáng quá cứng không gãy được thì cũng có thể dẫn đến ‘sái quai hàm’ mà từ chuyên môn là chấn thương khớp thái dương hàm”.

Lan Chi