Hồi còn nhỏ, nhà tôi có một cái bàn gỗ đặt gần cửa sổ, trên bàn có đủ thứ đồ, khi thì tập sách của anh em tôi, lúc lại là mấy cái điều khiển tivi mà chúng tôi cầm nhầm từ phòng khách làm người lớn cứ đi phải tìm. Cái bàn đó cũ lắm rồi, trên mặt còn có mấy vết cào do con mèo nhà tôi gây ra.
Ba mẹ kể trước đây nó là mèo hoang, hay đến nhà để tìm chuột, mẹ thi thoảng cho nó ăn, thành ra quen rồi ở lì trong nhà. Từ ngày có cơm sẵn, nó cũng chẳng buồn bắt chuột nữa. Mỗi khi tôi ngồi là nó chạy đến cọ vào người. Nó từng đẻ bốn con, nhưng rồi chúng lần lượt chết. Sau đó nó yếu dần, rồi một hôm bỗng biến mất. Cả nhà đi tìm thì phát hiện nó đã nằm cứng dưới gốc cây nhà hàng xóm, ở một chỗ khuất. Tôi buồn lắm, anh em tôi cũng vậy khi nhà không còn một người bạn nhỏ.
Đối diện nhà tôi ngày đó có một bà cụ sống một mình, già lắm rồi, nhưng vẫn đi lại và tự nấu ăn được. Bà cũng có con cái, nhưng không biết vì lý do gì họ không sống chung. Chiều chiều, cụ thường ra sân, ngồi trên bậc thềm nhìn người qua lại. Đường đi học về lúc nào tôi cũng gặp, thỉnh thoảng bà vẫn hỏi: “Con mới học về hả, ở lớp có gì vui không?”. Vì câu hỏi cứ lặp lại giống nhau nên tôi chỉ trả lời cho nhanh rồi về nhà bỏ cặp chạy đi chơi, không nghĩ nhiều.
Có một buổi tối điện cả xóm bị cúp. Mẹ tôi thắp cây đèn cầy trên bàn rồi ai nấy ra sân ngồi ngắm trời đất. Bà hàng xóm cũng ra sân đón những cơn gió cho mát. Ba má tôi bắt chuyện, hỏi han ít câu. Tôi nhận ra trong ánh mắt bà thoáng chút buồn, mà lúc đó tôi lại nghĩ là... buồn ngủ. Mãi đến khi lớn, nhớ lại chuyện cũ, tôi mới thấy mình ngày đó non dại, vô tâm.
Tôi nghĩ miên man như vậy cũng bởi mấy bữa trước có đọc một cuốn sách ngắn dành cho thiếu nhi của Daniel Pennac, tên là “Mắt sói”. Trong truyện, chi tiết tôi nhớ mãi là cảnh cậu bé tên Phi Châu hàng ngày đứng trước chuồng sói. Giữa hai nhân vật có một tấm lưới sắt, cậu nhìn con sói, con sói cũng nhìn cậu.
Sói Lam - tên con vật - đã nhắm một mắt suốt nhiều năm, kể từ cuộc giao tranh với con người trước khi bị bắt vào đây. Mắt nó bị thương, đã lành, nhưng nó nhất quyết không mở ra, vì không muốn nhìn lại thế giới từng làm nó đau khổ. Thấy vậy, cậu bé cũng nhắm một mắt lại, như một cách để đứng vào vị trí của nó. Hai bên không thể trò chuyện, cậu cũng chẳng thể hóa thân thành sói hay hiểu hết những gì nó đã trải qua, nên chỉ biết làm điều đơn giản nhất: nhìn đời bằng một con mắt như sói. Cử chỉ tưởng như trẻ con ấy lại khiến Sói Lam hiểu rằng có ai đó đang cố lắng nghe và cảm nhận hoàn cảnh của mình. Từ đó, ký ức của cả hai dần hiện lên.
Tôi đọc xong rồi nhớ lại những chuyện ngày nhỏ ở nhà, nhớ những ánh mắt xung quanh mình, trong đó có bà hàng xóm, và có cả con mèo tam thể kia. Có những lúc tôi nhìn họ mà không hiểu họ đang nghĩ gì. Khi đó tôi chỉ biết nhìn, mà chưa thấy, cũng chẳng suy nghĩ, nên cũng chưa thấu. Sau này lớn lên, tôi có kể chuyện của bà cho vài người bạn. Người thì nói lỗi thuộc về người con bất hiếu, người khác lại bảo có lẽ bà mẹ đã làm gì đó khiến người con mới như vậy. Các bạn hỏi suy nghĩ của tôi, tôi không có câu trả lời. Vì không phải là người trong cuộc, nên tôi không dám vội kết luận ai đúng ai sai.
Tôi hiểu nếu chuyện gì cũng cho qua thì làm sao biết đâu phải đâu trái, nhưng lựa chọn của tôi lại là nhìn và nghe cuộc đời người khác để rồi soi lại chính mình. Để làm gì vậy? Tôi tự hỏi, rồi tự nhủ rằng có lẽ để biết yêu người, yêu đời hơn thôi.
Mô-típ truyện “Mắt Sói” không quá mới, nhưng cũng đủ khuây khỏa tâm trí tôi với những suy nghĩ vẩn vơ về chuyện cũ, về những cảm xúc xáo động trong lòng, và tiếp thêm năng lượng cho hành trình sắp tới với những cái đúng, cái sai của công việc.
Nguyễn Khoa,
xã Đông Thạnh, TPHCM
Bình luận