Những ngày đầu Xuân tiết trời miền cao nguyên lành lạnh, khi tia nắng đầu ngày le lói cũng là lúc người dân bắt đầu ngày mới. Hơi sương vẫn đọng trên những tán lá cà phê sớm, đây đó một vài người đeo gùi địu con lên nương. Đâu đó thoang thoảng trong sương có lẫn vị của khói bếp, những đốm lửa vẫn nhen nhóm ấm cúng… Nhà ai đó có khách phương xa nên thanh âm như chộn rộn, vội vã hơn nơi gian bếp. Và món ngon đãi khách - Cà đắng nấu với da trâu - của dân bản quả thực gây ấn tượng với khách vô cùng vì đây không phải là món dễ tìm.
Trong những ngày đi rong ruổi, thăm thú trên cao nguyên Di Linh, tất cả những điều mộc mạc nhưng xinh đẹp từ cảnh vật cho đến sản vật địa phương đọng lại trong tâm trí dư vị không thể quên. Riêng món cà đắng nấu với da trâu quả có nhiều ấn tượng. Đây là món ăn mang hương vị đặc trưng của người Churu. Có người nói rằng, khách phải quý lắm mới được đãi món này, thứ mà được coi như sơn hào hải vị để tiến khách.
Có dịp dạo quanh một vòng bếp lửa coi thử cách chế biến lại thêm nhớ lâu món ăn này. Những khoanh thịt trâu từng dây một được treo thẳng tắp san sát nhau trên xà nhà bếp đã được chuẩn bị trước khi bắt tay vào nấu. Da trâu được làm sạch đem luộc hoặc phơi khô, sau đó đem ủ trong tro và nướng trên lửa, trở liên tục. Tiếp theo, da trâu sẽ được cắt thành từng miếng bằng 2 ngón tay rồi bắc nồi nước luộc đi luộc lại nhiều lần cho nước trong. Cắt da trâu thành miếng đều như thế không phải dễ dàng. Thêm vào chút xương cho ngọt nước và cho cà đắng cả quả vào rồi tiếp tục đun cho đến khi cả 2 loại mềm nhừ. Cà đắng là loại trái vô cùng quen thuộc, chúng mọc dại nhiều trên vùng cao này. Trái nhỏ bằng đầu ngón tay, vị đắng nhẫn như tên gọi. Có thể chế biến thành nhiều món nhưng hợp vị nhất là nấu cùng da trâu thật mềm. Phần nêm nếm có vẻ đơn giản hơn vì chỉ cần chút muối và bột ngọt là được. Khi nào gần xong cho thêm vài quả ớt xanh và thật nhiều lá lốt cho dậy mùi rồi tắt lửa mang ra. Ăn với cơm hoặc nhâm nhi đều rất ngon, lạ.
Chẳng biết món ăn này có từ khi nào, cà đắng nấu da trâu dần trở nên món quen thuộc của người dân nơi này. Giữa bạt ngàn của núi rừng, bữa cơm có thể mộc mạc nhưng da trâu cà đắng hòa quyện vừa miệng, ăn rất bắt cơm và “bắt chuyện”. Vì khi ngồi lại bên chum rượu cần, người lớn tuổi sẽ chỉ cho cách thưởng thức món cà đắng da trâu đúng cách. Khai vị bằng một chút rượu cần Tây Nguyên cay nồng, sau đó thử nhẹ một miếng cà đắng để cảm nhận vị đắng dần chuyển vị, nếm thử một chút vị đắng hòa trộn với da trâu. Ở miền đại ngàn này, món cà đắng da trâu thường sẽ có trong các bữa cơm đãi khách, cơm gia đình, giỗ, đám tang và những ngày Tết…
Xa xa bao la bát ngát núi đồi, những cánh rừng hoang sơ, cuộc sống của người dân bản địa đi lên từ khó khăn, chật vật, nhưng những món ăn truyền thống gắn liền với họ vẫn luôn được gìn giữ qua bao thế hệ. Như một nét văn hóa âm thầm trôi chảy theo thời gian, những món ăn mộc mạc lại thấm hồn đại ngàn. Thời tiết se lạnh quyện với hương khói bếp mập mờ trong sương, thêm một chút vị cay nồng của rượu cần nhâm nhi với chút cà đắng da trâu thì quả là “gây thương nhớ”. Lẽ thường tình, khách phương xa sẽ đem về cho mình chút hương thơm của đại ngàn và lưu luyến lận lưng thêm những công thức chế biến món ăn đậm hương vị núi rừng như món cà đắng da trâu
TRẦN DUY
Bình luận