Trong bộ phim “Promising young woman” (Cô gái trẻ hứa hẹn), nữ chính Cassie đã dùng cả tuổi xuân và tính mạng để báo thù cho bạn thân. Cô bạn ấy từng là một sinh viên đại học ưu tú, bị một đám nam sinh nhà giàu giở trò đồi bại trong buổi tiệc ở trường. Bi kịch đó cùng những lời đàm tiếu khiến cô lâm vào trầm uất, phải bỏ học, một thời gian sau thì tự tìm cái chết. Mười năm sau, thủ phạm vẫn sống sung sướng, thành đạt nhờ thuộc tầng lớp trâm anh thế phiệt. Nhà trường, cơ quan chức năng và gia đình chúng đều tìm cách bao che, giảm nhẹ tội ác, cho rằng đó là những chàng trai có tương lai hứa hẹn (promising young man), vì vậy không nên bị cho ngồi tù hay trừng phạt quá nặng. Tuy nhiên, những kẻ bênh vực thủ phạm đã quên rằng nạn nhân cũng từng là một “cô gái trẻ hứa hẹn” với cả tương lại xán lạn phía trước.
Mặc dù kịch bản phim hoàn toàn hư cấu, nhưng vụ việc tương tự đã xuất hiện ngoài đời thực. Tình tiết trong phim gợi nhớ đến vụ án Brock Turner xảy ra năm 2015 - một trong những sự kiện gây phẫn nộ bậc nhất nước Mỹ. Khi đó, nam sinh viên năm nhất kiêm vận động viên bơi lội của Đại học Stanford bị bắt quả tang khi đang tấn công tình dục một nữ sinh trong trạng thái bất tỉnh. Năm 2016, tòa tuyên phạt Brock 6 tháng tù giam và 3 năm quản chế, nhưng thực tế anh ta chỉ ngồi tù 3 tháng nhờ “cải tạo tốt”. Bất chấp sự phản đối gay gắt từ công tố viên, vị thẩm phán vẫn nương tay vì lo ngại bản án nặng sẽ hủy hoại tương lai của một “chàng trai trẻ hứa hẹn”. Người cha của thủ phạm thậm chí còn viết thư xin giảm án, cho rằng con mình không nên trả giá bằng 20 năm cuộc đời chỉ vì “20 phút sai lầm”. Bức thư cùng bản án nhẹ đến vô lý đã dấy lên làn sóng phẫn nộ dữ dội. Hậu quả là bang California phải sửa đổi luật về tội tấn công tình dục, còn vị thẩm phán không lâu sau đó cũng bị mất chức.
Tại Việt Nam gần đây, tòa án đã tuyên án tử hình đối với N.Đ.A về tội thảm sát dã man một gia đình bốn người, chỉ còn duy nhất người chồng sống sót nhưng chịu thương tật 76%. Bản án tử hình dành cho kẻ sát nhân là điều không cần bàn cãi, và người thân hung thủ cũng không dám xuất hiện tại phiên tòa. Thế nhưng, trên không gian mạng lại xuất hiện những lời tiếc thương khi xem đoạn video ghi lại khoảnh khắc hung thủ ngoái đầu tìm người thân tại tòa. Một số tài khoản đăng “status” mong gia đình nạn nhân tha thứ, cho hắn một cơ hội quay đầu; thậm chí có người cho rằng hung thủ mới 21 tuổi, còn quá trẻ nên cần được sống để chuộc tội…
Nếu ở vụ án Brock Turner, thủ phạm được nương tay nhờ gia thế và địa vị chống lưng, thì ở vụ án N.Đ.A, dù pháp luật đã giáng xuống bản án nghiêm khắc nhất, một số người lại trỗi dậy lòng thương hại. Dù hung thủ không ngoại hình, không gia thế, hắn vẫn tranh thủ được sự cảm thông thiển cận chỉ nhờ một giây phút “đáng thương” trước vành móng ngựa. Dường như ta lại nghe thấy cụm từ bao biện: “Chàng trai trẻ hứa hẹn”. Nhưng họ đã quên rằng, gia đình bốn người bị sát hại dã man kia cũng từng có một tương lai đầy hứa hẹn và mộng ước. Người chồng mất đi mái ấm, hai đứa trẻ vĩnh viễn không thể trưởng thành. Họ đều là những con người đầy hứa hẹn, vậy mà tất cả đều mất đi chỉ vì cơn cuồng nộ từ một kẻ xa lạ.
Lòng nhân từ luôn là phẩm chất cao quý, nhưng tình thương phải đi cùng trí tuệ. Không thể nhân danh lòng tốt để thương hại kẻ ác mà lãng quên nỗi đau đớn tột cùng của nạn nhân, càng không thể nhân danh ai đó để đòi hỏi sự tha thứ. Tác giả Bat Saber từng viết một câu đáng suy ngẫm: “Đồng cảm với sát nhân có thể tạo ra thêm sát nhân”.
Ths-Bs Lan Hải
Bình luận