Từng là giám đốc công nghệ ở Thung lũng Silicon, linh mục Brendan McGuire đang góp phần định hình nên lương tâm đạo đức của lãnh vực trí năng nhân tạo (AI).
Hồi đầu năm nay, linh mục Brendan McGuire, cha sở giáo xứ Thánh Simon ở Los Altos (giáo phận San Jose, Mỹ), nằm trong số những vị đại diện tôn giáo nhận được lời mời của Anthropic, công ty AI đằng sau chatbot Claude, để tư vấn cho sự ra đời của một khuôn khổ đạo đức, nhằm định hướng cách thức hệ thống AI xử lý những câu hỏi phức tạp về khía cạnh đạo đức.
Cựu giám đốc công nghệ
Trước khi đi theo ơn gọi, linh mục McGuire (hiện 60 tuổi) đã lấy bằng kỹ sư và khoa học máy tính của Đại học Trinity, cũng như hoàn tất chương trình đào tạo quản trị dành cho lãnh đạo tại Đại học Stanford. Cha trải qua nhiều năm làm việc ở Thung lũng Silicon trên vai trò của một giám đốc công nghệ, nhưng đột ngột từ bỏ mọi thứ để đi tu, trở thành linh mục của giáo phận San José cách đây 26 năm. Năm 2019, cha McGuire đồng sáng lập Viện Công nghệ, Đạo đức và Văn hóa (ITEC), một quan hệ đối tác chính thức giữa Trung tâm Ứng dụng Đạo đức Markkula của Đại học Santa Clara (California, Mỹ) và Bộ Văn hóa và Giáo dục của Tòa Thánh. Sự ra đời của ITEC đã quy tụ các nhà lãnh đạo doanh nghiệp, học giả và đại diện tôn giáo, nhằm giải quyết những thách thức đạo đức do AI đặt ra.
“Tôi đến từ ngành này”, cha McGuire nói với OSV News. Vị linh mục gốc Ireland thừa nhận bản thân chưa từng thôi yêu thích công nghệ, nhưng tâm hồn của ông thật sự muốn kề cận bên Thiên Chúa. “Tôi luôn cảm thấy vai trò mình là để bắc cầu nối liền hai thế giới với nhau”, cha cho biết. Trong cuộc phỏng vấn ở Vatican sau khi Đức Giáo Hoàng Lêô XIV ngày 25.5 công bố thông điệp Magnifica Humanitas (Nhân loại kỳ diệu) đề cập việc bảo vệ con người trong thời đại AI, cha McGuire lập tức nhấn mạnh tính cấp thiết được chỉ ra trong thông điệp này: “Điều mà tôi lo lắng nhất là con người hiện tại không thực sự nghiêm túc nhìn nhận vấn đề. Nếu chúng ta tiếp tục im lặng và hành xử thụ động, mọi chuyện có thể diễn biến theo hướng hết sức tồi tệ”.
Cha McGuire bày tỏ đã thật sự ấn tượng trước lời kêu gọi từ vị chủ chăn của Giáo hội hoàn vũ, rằng hãy “giải giới AI”, đặc biệt trong bối cảnh của cuộc chạy đua mang tính cạnh tranh nhằm phát triển những hệ thống AI mạnh mẽ hơn nữa. “Đó là cuộc chạy đua của các thuật toán”, vị linh mục chỉ ra, và việc từ bỏ cuộc đua đó đồng nghĩa con người cần phải suy nghĩ một cách kỹ lưỡng hơn về trí năng nhân tạo. “Cuộc chạy đua AI có thể nguy hiểm, cũng như cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân. Và tôi cho rằng lời kêu gọi ấy thật sự mạnh mẽ”.
AI là để phục vụ con người
Cha McGuire nhận xét rằng thông điệp Magnifica Humanitas quan trọng ở chỗ đã đặt AI trở lại vai trò phục vụ sự phát triển toàn diện của con người, đồng thời khẳng định lời kêu gọi của Đức Giáo Hoàng không chỉ dành riêng cho giới công nghệ. “Đây không chỉ là câu chuyện của các chuyên gia công nghệ ở Thung lũng Silicon, hoặc giới đầu tư, hoặc phía doanh nhân. Đó là điều mà tất cả chúng ta phải đóng vai trò của mình và tham gia ở nhiều cấp độ khác nhau”, cha McGuire nhấn mạnh. Theo vị linh mục, các chính phủ, những cơ quan quản lý, người dùng bình thường và thậm chí cả những người chưa từng sử dụng điện thoại thông minh đều có lợi ích gắn liền với cách công nghệ này phát triển. Và vì thế, ai nấy đều có trách nhiệm tham gia vào nỗ lực chung của nhân loại để quản lý AI theo hướng đúng đắn.
Là một người từng nắm vai trò lãnh đạo công ty hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, cha McGuire thấy rõ những động lực kinh tế đang đổ vào ngành AI. Hàng ngàn tỷ USD đang chảy vào nguồn phát triển AI, và các nhà đầu tư sẽ đòi hỏi lợi nhuận. Đó là thực tế, vị linh mục chỉ, và đây cũng là lý do tại sao đạo đức liên quan đến phát triển AI không thể để mặc cho thị trường một mình thao túng. “Cách vận hành luồng vốn tư bản cần có sự hướng dẫn của của con người. Và đó chính là sự dẫn dắt mà Đức Giáo Hoàng đang kêu gọi”, cha McGuire nói trước các nhà báo và nhiều chuyên gia tại sự kiện họp báo ở Vatican, trong đó có ông Chris Olah, người đồng sáng lập Anthropic, để giới thiệu thông điệp cùng Đức Giáo Hoàng Lêô XIV.
Vị linh mục cũng tỏ ra hoài nghi về khả năng ngành AI có thể tự điều tiết. Theo cha, minh bạch là bước đi đầu tiên và thiết yếu để bảo đảm trách nhiệm giải trình, mà cha đã chỉ ra rằng đó là điều không thể. Vị linh mục của giáo phận San Jose cũng giữ quan điểm trung lập về ảnh hưởng của AI với con người. Có những người quá lạc quan về trí năng nhân tạo, trong khi ở chiều ngược lại cũng xuất hiện các ý kiến vô cùng bi quan về công nghệ mới.
Cha McGuire cảnh báo cánh cửa định hình công nghệ AI đang mở ra, nhưng có lẽ sẽ không mở mãi. “Đây là thời điểm mà trí năng nhân tạo vẫn còn có thể được uốn nắn và vẫn đang thay đổi. Chúng ta còn có thể tác động để thay đổi. Và nếu ngay từ bây giờ hành động để tạo nên những thay đổi theo hướng tốt đẹp thì sẽ mang lại lợi ích cho toàn thể nhân loại. Đây chính là thời điểm quyết định”, cha kết luận.
GIANG VÔ YÊN
Bình luận