Linh mục José María Albareda Herrera (1902-1966) là nhà khoa học đã đồng sáng lập Hội đồng Nghiên cứu Khoa học tối cao Tây Ban Nha, cơ quan nghiên cứu chủ chốt của nước này.
Cậu bé José María Albareda Herrera chào đời ở thị trấn Caspe thuộc tỉnh Zaragoza của cộng đồng tự trị Aragón, phía đông bắc Tây Ban Nha. Là con một dược sĩ, cậu bộc lộ khả năng học thuật từ rất sớm, học giỏi ở tất cả các môn, và đặc biệt yêu thích văn chương cũng như chính trị. Bên cạnh việc hành nghề dược, cha của Albareda Herrera còn là người thúc đẩy cải tiến nông nghiệp và phát triển các ngành công nghiệp quy mô nhỏ ở nông thôn, đồng thời là lãnh đạo công đoàn nông nghiệp Công giáo.
Vô cùng đam mê nghiên cứu khoa học
Với thiên hướng và niềm đam mê nghiên cứu khoa học, chàng trai trẻ Albareda Herrera muốn theo học ngành hóa, nhưng lại được truyền thói quen tiếp cận thực tiễn từ người cha nên trước tiên học dược ở Madrid. Khi tốt nghiệp ngành dược năm 1922, anh mới bắt đầu học hóa ở Zaragoza, sau đó được bổ nhiệm làm trợ giảng vào năm 1926. Nhà khoa học Albareda Herrera hoàn thành luận án tiến sĩ đầu tiên và bảo vệ tại Madrid năm 1927.
Thời điểm đó, Đại học Trung ương ở Madrid là nơi duy nhất của Tây Ban Nha có thẩm quyền cấp bằng tiến sĩ. Bối cảnh này liên quan đến công trình xuất bản đầu tiên của Albareda Herrera là Biología Política (Sinh học chính trị) năm 1923. Đây là công trình bảo vệ cho sự phân quyền chính trị và quản trị địa phương như một giải pháp mà theo ông có thể giải quyết tình trạng trì trệ trong phát triển đất nước. Sau đó, ông tham gia phong trào đòi quyền tự trị cho Aragón và gia nhập Partido Social Popular - đảng Xã hội Nhân dân. Theo truyền thống gia đình, ông cũng là người có đức tin tôn giáo sâu sắc.
Sau khi trở thành tiến sĩ và tốt nghiệp ngành hóa học, ông dành sự quan tâm đặc biệt cho nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, những khó khăn vấp phải trong việc tìm kiếm công việc phù hợp đã thúc đẩy Tiến sĩ Albareda Herrera tham gia kỳ thi tuyển giáo sư trung học và trúng tuyển năm 1928. Cùng năm, ông xin học bổng để ra nước ngoài nghiên cứu.
Cơ quan cấp học bổng là Junta para Ampliación de Estudios (JAE - Hội đồng Nghiên cứu Cấp cao), tổ chức tiên phong về nghiên cứu chuyên sâu. Từ năm 1928 đến 1930, Tiến sĩ Albareda Herrera thực hiện đợt nghiên cứu đầu tiên ở Bonn (Đức), Zurich (Thụy Sĩ) và Könisberg (Đức). Thời gian này ông tập trung vào lĩnh vực hóa học đất (tài nguyên đất), vốn là chủ đề có ý nghĩa đặc biệt đối với bản thân, một phần do những ứng dụng thực tiễn mà ông kỳ vọng nhằm hiện đại hóa nông nghiệp Tây Ban Nha.
Khi quay về, ông chuẩn bị hoàn thành luận án tiến sĩ thứ hai vào năm 1931. Năm tiếp theo, ông ra nước ngoài một lần nữa và lần này ở lại hai năm để nghiên cứu vật lý và hóa học đất ở Vương quốc Anh, cụ thể là tại Trạm Thí nghiệm Rothamsted. Mùa hè năm 1934, ông tiếp tục đến các trung tâm nghiên cứu về đất, tại Berlin, Leipzig, Dresden (Đức), Prague (CH Czech) và Budapest (Hungary). Bằng cách này, ông tích lũy được nền tảng quan trọng trong nghiên cứu vật lý - sinh học về đất và mong muốn phát triển các mô hình tương tự tại Tây Ban Nha.
Bước ngoặt của cuộc đời
Năm 1935, Tiến sĩ Albareda Herrera được bổ nhiệm làm giáo sư tại Madrid nhờ vào hướng nghiên cứu mới về hóa học đất tại đại học. Một năm sau, ông đề xuất với JAE cấp kinh phí cho chuyến nghiên cứu tại Mỹ, cụ thể ở California, Arizona và New Mexico, vốn là những vùng đất có điều kiện khô hạn như Tây Ban Nha. Tháng 7 cùng năm, ông nhận được thông báo trúng học bổng, nhưng ngay sau đó cuộc khủng hoảng chính trị xảy ra dẫn đến nội chiến bùng nổ và làm thay đổi cuộc đời ông.
Sau cuộc nổi dậy quân sự và những biến động chính trị tiếp theo, Tiến sĩ Albareda Herrera ở lại Madrid trong tình trạng tị nạn, tiếp tục hoàn thiện cuốn sách El suelo (Đất đai) đang còn dang dở. Lúc này, ông nhận tin cha và em trai bị sát hại tại quê nhà bởi các lực lượng cực đoan đang nắm quyền. Ông bắt đầu lên kế hoạch rời khỏi đất nước, và cùng cha thánh Josemaría Escrivá de Balaguer, người sáng lập Giám hạt tòng nhân Opus Dei, vượt dãy Pyrenees sang Pháp. Tiến sĩ Albareda Herrera gia nhập Opus Dei vào ngày 8.9.1937, trở thành một trong những thành viên đầu tiên của giám hạt này.
Đến Pháp, ông làm quen với ông José Ibáñez Martín, người trở thành Bộ trưởng Giáo dục Tây Ban Nha vào tháng 8.1939. Họ đã bàn về định hướng phát triển nghiên cứu khoa học, từ đó hình thành các dự án đầu tiên cho cơ quan kế nhiệm JAE là Hội đồng Nghiên cứu Khoa học Tối cao (CSIC), thành lập năm 1939, và Tiến sĩ Albareda Herrera - nhà đồng sáng lập - đảm nhiệm chức vụ Tổng Thư ký. Năm 1940, ông được bổ nhiệm giữ ghế giáo sư tại Đại học Complutense Madrid.
Trong thời gian này, Tiến sĩ Albareda Herrera cũng tham gia nhiều chương trình của Opus Dei và bắt đầu một hành trình thiêng liêng. Năm 1959, ông được truyền chức linh mục, thuộc giám hạt tòng nhân. Một năm sau, cha Albareda Herrera được bổ nhiệm làm chủ tịch đầu tiên của Đại học Navarra. Cha qua đời ở Madrid năm 1966.
Sinh thời, vị linh mục là thành viên của Viện Hàn lâm Hoàng gia Tây Ban Nha về Dược học, Khoa học và Y học. Đồng thời, cha được Đức Giáo Hoàng bổ nhiệm làm thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Giáo hoàng. Cha Albareda Herrera cũng được trao học vị tiến sĩ danh dự của Đại học Công giáo Louvain (Bỉ) và Đại học Toulouse (Pháp).
HỒNG HOANG
Bình luận