Năm 1974, hai nhà tâm lý học Arthur Aron và Donald Dutton đã làm thí nghiệm như sau: Mời một nhóm đàn ông độc thân độ tuổi từ 18 đến 35 đến hai địa điểm ở Vancouver, Canada. Nơi đầu tiên là cây cầu treo tọa lạc ở độ cao 70m, chỗ còn lại là cây cầu bê tông chắc chắn. Những người đàn ông được đề nghị đi đến giữa cầu, ở đó họ sẽ gặp một cô gái trẻ và được cô hỏi vài câu trong bài kiểm tra tâm lý TAT (Thematic Apperception Test - Bài kiểm tra nhận thức chủ đề). Sau đó, cô ấy từ biệt họ kèm theo số điện thoại của mình và nói: “Nếu bạn muốn biết đáp án bài kiểm tra, hãy gọi điện cho tôi”. Kết quả là đàn ông có tỷ lệ liên lạc với cô gái cao hơn khi họ gặp ở cầu treo, thay vì cầu bê tông vững chãi. Kết quả bài kiểm tra tâm lý còn cho thấy các anh dễ “rung rinh” hơn với cô gái khi đứng trên cầu treo so với việc đứng ở cầu bê tông.
Hai nhà tâm lý học liền rút ra kết luận rằng cảm giác bất an, chênh vênh khi đi trên cầu treo đã làm con người có cảm giác yếu đuối, phụ thuộc, và dễ nảy sinh tình cảm với nhau hơn. Trong thí nghiệm, nhiều chàng trai dễ lầm tưởng tim đập nhanh khi gặp người khác giới trên cầu treo là rung động ái tình, thực chất chỉ do ngoại cảnh tác động. Đó chính là “Hiệu ứng cầu treo” (Suspension Bridge Effect).
Khi tiếp xúc với phim ảnh, tiểu thuyết và đời thực, người ta từng gặp tình huống “yêu từ cái nhìn đầu tiên”, hoặc hai người xa lạ trở nên gắn bó, yêu nhau sau khi kinh qua thử thách. Có câu chuyện đạt được kết thúc có hậu, bên nhau trọn đời; cũng có câu chuyện kết thúc buồn vì những người từng yêu nhau lại chia tay. Nhiều trường hợp biệt ly không hẳn do lăng nhăng, bạo hành, mà bởi lớp “filter hiệu ứng cầu treo” đã trôi hết theo nhịp sống đời thường. Vị anh hùng cứu mỹ nhân hóa ra không hào hoa phong nhã như người ta nghĩ; nàng công chúa từng e lệ nép bóng tùng quân hoặc nữ chiến hữu từng vào sinh ra tử hóa ra chỉ là các cô gái rất đỗi bình thường. Khi biến cố ập đến, não bộ dễ tạo nên ảo ảnh đẹp đẽ với người ở bên giúp đỡ ta lúc nguy nan, làm ta nhầm lẫn nỗi sợ và sự dựa dẫm tạm thời là tình yêu. Nguy hiểm qua đi, “hào quang anh hùng” biến mất, tình yêu dựa trên hào quang đó cũng vậy. Ai đó từng nói: “Khi bình yên, người ta thường quên đi lời thề trong giông bão”. Câu này phần nào mô tả những rung động ngắn ngủi từ “hiệu ứng cầu treo”.
Trong cuộc sống, “hiệu ứng cầu treo” vừa giúp tình yêu đôi lứa thêm mặn nồng, vừa khiến con người rung động nhầm đối tượng. Ví dụ đơn giản nhất là các chàng trai trẻ thích rủ bạn gái chơi tàu lượn siêu tốc, nhà ma và các trò cảm giác mạnh, mục đích để có cơ hội thân mật, che chở người đẹp. Nếu chỉ hẹn hò ở địa điểm an toàn như rạp phim, sở thú, nhà hàng… thì chưa chắc tạo ấn tượng mạnh với người mình thích bằng những trải nghiệm hồi hộp, gay cấn, thậm chí nguy hiểm. Họ đã vô tình ứng dụng “hiệu ứng cầu treo” khi chinh phục đối phương. Tuy nhiên, những kẻ sở khanh cũng biết dùng chiêu này để vờ làm anh hùng cứu mỹ nhân, “diễn sâu” rồi đưa con mồi vào tròng.
Nhìn chung, “hiệu ứng cầu treo” như gia vị cay trong ẩm thực, nêm nếm khéo léo thì món ăn sẽ đậm đà khó quên, nêm quá tay thì sẽ cay xé lưỡi và mất đi mùi vị đặc trưng của món ăn. Gia vị chỉ là phần phụ trợ, không thể thay thế cho giá trị dinh dưỡng của thức ăn. Cảm xúc mãnh liệt nảy sinh từ “hiệu ứng cầu treo” cũng không thể thay thế sự thấu hiểu và đánh giá khách quan khi yêu đương. Trái tim đập mạnh lúc gặp người khác giới trên cầu treo không phải vì rung động tình yêu, mà vì cơ thể sợ bị ngã khỏi cây cầu chênh vênh. Nếu làm theo “lời trái tim mách bảo” trong tình huống này thì coi chừng… phải rửa mặt bằng nước mắt.
Ths-Bs Lan Hải
Bình luận